Beslaglegging op persoonlijke voorwerpen: hoe te handelen?

auto-in-beslag-genomenIn het strafrecht komt het regelmatig voor: beslaglegging op persoonlijke voorwerpen. Voorwerpen die toebehoren aan een verdachte worden dan door politie of justitie in beslag genomen.

Redenen voor beslaglegging

Er is een aantal redenen waarom beslag gelegd kan worden.

  • Er kan beslag gelegd worden voor de waarheidsvinding – denk daarbij aan bijvoorbeeld een mes dat gebruikt is bij een steekpartij.
  • Ook kan beslag gelegd worden op goederen die verbeurd verklaard of onttrokken aan het verkeer kunnen worden. Daarbij valt bijvoorbeeld te denken aan een partij drugs die wordt aangetroffen.
  • Tot slot kan beslag gelegd worden ter inning van bijvoorbeeld een geldboete, ontneming of een vordering van een benadeelde partij. Dat heet dan verhaalsbeslag.

Op alle voorwerpen kan beslag gelegd worden: op roerende zaken (auto’s, boten, eigenlijk alles van enige waarde), onroerende zaken (huizen, bedrijfspanden etc.), maar ook bankrekeningen of contanten.

Een verdenking is voldoende

Voor de beslaglegging is geen veroordeling nodig. De wet bepaalt dat verdenking van een strafbaar feit voldoende is.

In sommige gevallen hoeft de eigenaar van het goed niet eens verdacht te worden. De wet kent in dit geval veel mogelijkheden aan het openbaar ministerie toe.

Daartegenover is de beslaglegging voor een verdachte soms uiterst belastend: het is lastig leven als beslag is gelegd op al je geld, of bijvoorbeeld de beslaglegging van een auto of erfstuk kan grote impact hebben.

Teruggave van voorwerpen

politieBehalve het ‘gemis’ van het inbeslaggenomen voorwerp bestaat het risico dat het voorwerp nooit meer terug verkregen wordt. Niet alleen na een rechterlijke veroordeling – waarbij bijvoorbeeld de verbeurdverklaring wordt uitgesproken – maar ook zonder een dergelijke veroordeling: het voorwerp is dan al verkocht door justitie.

Mocht de inbeslagneming ten onrechte zijn geweest, blijkt vaak dat het voorwerp al verkocht is aan een ander. Vooral bij voorwerpen waarop verhaalsbeslag is gelegd, loopt men dit risico: in die gevallen gaat het justitie alleen maar om de geldelijke tegenwaarde van het beslag, waardoor de opslagkosten, die kunnen oplopen, alleen maar een last zijn en verkoop voor de hand ligt.

Wat te doen na beslaglegging?

Kortom, het is zaak om op een beslaglegging direct en adequaat te reageren. Daarbij is iedere geval en iedere zaak verschillend en is het verstandig te overleggen met een advocaat. Los daarvan gelden de volgende zaken.

1. Doe geen afstand

Door de politie wordt aan een verdachte gevraagd of hij of zij afstand doet van het in beslag genomen voorwerp. Eigenlijk moet de vraag zijn of iemand afstand doet van de eigendomsrechten over het voorwerp waarop beslag is gelegd.

Het kan zo zijn dat het verstandig is om daarop bevestigend te antwoorden, maar veelal is dat niet het geval. Wanneer afstand wordt gedaan, is het voorwerp definitief van justitie.

Als er dus beslag is gelegd op een auto, en de verdachte doet afstand, dan krijgt justitie een auto cadeau. Er zijn maar weinig gevallen denkbaar waarbij iemand een auto (of welk voorwerp dan ook) aan justitie wil schenken.

Vormvrij

Behalve dat het doen van afstand onherroepelijk is, neemt de rechter ook snel aan dat daadwerkelijk afstand is gedaan. In een zaak waarbij de verdachte – volgens de politie – verklaard had afstand te doen, maar de daarvoor opgestelde formulieren weigerde te ondertekenen, moest de Hoge Raad eraan te pas komen.

Die oordeelde dat het doen van afstand ‘vormvrij’ is en ook mondeling gedaan kan worden. Dat de verdachte daarna weigerde te ondertekenen, deed niet af aan het gegeven dat hij te kennen had gegeven zijn eigendomsrechten op het voorwerp – het ging om een auto – op te geven. Justitie kreeg de auto zodoende cadeau (en liet de auto overigens slopen!).

Inhoudelijke gevolgen

Naast gevolgen voor het eigendom kan het doen van afstand ook inhoudelijke gevolgen hebben. Wat te denken van een verdachte die geen verklaring wenst af te leggen over de aanwezigheid van contrabande in zijn nabijheid (lees hier waarom het verstandig is geen verklaringen af te leggen), maar die vervolgens wel afstand doet van die (inmiddels inbeslaggenomen) voorwerpen?

Overleg dus altijd met een gespecialiseerd advocaat alvorens een beslissing te nemen over het doen van afstand. Het kan verreikende gevolgen hebben, en het is dus altijd goed om hierover te overleggen.

2. Klaagschrift

AdvocaatNa inbeslagneming kan een verzoek gedaan worden om het voorwerp of de voorwerpen weer terug te geven. Dit kan op twee manieren:

  • door de officier van justitie hierom te verzoeken; of
  • door bij de rechtbank een klaagschrift in te dienen waarin de rechter verzocht wordt aan de officier van justitie te gelasten dat het inbeslaggenomen voorwerp wordt teruggegeven.

Ook hierbij is het erg verstandig een gespecialiseerd advocaat in te schakelen. Die kan immers bepalen of de indiening van het klaagschrift de verkoop of vervreemding van het voorwerp verhindert, of dat nog aanvullende mogelijkheden noodzakelijk zijn.

Getouwtrek

Verder is een aantal complicaties mogelijk waar een rechtzoekende tegenaan kan lopen, terwijl dit door goed optreden van een advocaat voorkomen kan worden.

Te denken valt aan een ‘gewonnen’ klaagschriftprocedure, waarbij de officier van justitie gelast wordt het voorwerp terug te geven aan de rechthebbende.

Wanneer de rechter niet tevens aangeeft dat de indiener van het klaagschrift aangemerkt moet worden als rechthebbende, kan vervolgens een getouwtrek met de officier van justitie ontstaan aan wie het voorwerp teruggegeven moet worden. Het is altijd verstandig dit te voorkomen.

Succeskans

Tot slot zorgt een deugdelijk klaagschrift – waar meer in staat dan dat het recht bestaat op teruggave en dat het strafvorderlijk belang zich hiertegen niet verzet – voor een hogere succeskans.

Andere mogelijkheden

Er bestaan ook andere mogelijkheden die een goed middel tegen de voortduring van de beslaglegging vormen. Dit zijn vaak zaakspecifieke oplossingen, waarbij eigenlijk niets te gek is: alles hangt af van het doel wat gewenst wordt.

  • Te denken valt aan een zekerheidsstelling zodat het inbeslaggenomen voorwerp terugkomt. Vaak gaat dat om een geldbedrag of bankgarantie.
  • Een andere mogelijkheid is dat alleen het (vrucht)gebruik van het voorwerp terugkomt: formeel blijft het beslag rusten, maar de eigenaar kan ieder geval wel weer gebruik maken van (bijvoorbeeld) zijn auto.
  • Ook kan het mogelijk zijn om zelf beslag te leggen op het voorwerp, zodat in ieder geval verkoop of vervreemding wordt voorkomen. Op die manier wordt voorkomen dat justitie een waardevol erfstuk verkoopt.

Oplossingen kunnen ook worden gezocht buiten het beslagrecht, door een bepaalde insteek in de strafzaak te kiezen waardoor het beslag minder relevant wordt.

Kortom: de mogelijkheden zijn legio voor degenen die de paden weten te bewandelen: ook hier geldt dus dat het verstandig is om contact op te nemen met een gespecialiseerd advocaat.

Handel snel, handel adequaat en wees creatief

Een goede remedie tegen het voortduren van de beslaglegging is niet zomaar te geven: het hangt af van de zaak, het voorwerp, de omstandigheden van het geval en vooral: het doel.

Soms is een klaagschrift een goede oplossing, maar vaak is het maar één schakel. Combinaties met bijvoorbeeld zekerheidsstellingen of een eigen beslaglegging komen vaker voor en kunnen een afdoende remedie vormen.

Wat in alle zaken wel geldt is het volgende: handel snel, handel adequaat en wees creatief.

Op die wijze hebben wij voor onze cliënten al de meeste oplossingen kunnen bereiken. Laat de beslaglegging dan ook niet op zijn beloop en schakel gespecialiseerde hulp in.